Orval in een korte schets

Rond de eeuwwisseling 1100 heerst de Investituurstrijd, een krachtmeting tussen de paus en de Duitse vorst: beide eigenen zich het recht toe bisschoppen te benoemen. Uiteindelijk verloor de vorst het pleit tot op heden. De graaf van Chiny bevond zich tussen de twee kampen, maar door het gezag van de dynamische hertogin Mathilde en haar gemaal de hertog van Neder-Lotharingen bevond graaf Arnold van Chiny zich ook in het pauselijke kamp. Waarschijnlijk werd daarom een groepje benedictijnermonniken uit Italië gevestigd in Orval, hartje graafschap Chiny. Wanneer Otto rond 1110 zijn vader Arnold opvolgt is Mathilde al overleden. Hij is diepgelovig en kiest partij voor de Duitse vorst. De monniken worden naar Italië teruggeroepen en de graaf schenkt de gronden aan kanunniken uit Henegouwen, die de benedictijnerkerk voltooien. De kanunniken kunnen het schrale terrein niet aan en roepen uiteindelijk de hulp in van de cisterciënzermonniken, bekend om hun expertise ter zake. Sint-Bernardus, abt van Clervaux, zendt zeven monniken van de abdij van Trois-Fontaines (Champagne, F) naar Orval. Op 9 maart 1132 vervoegen ze de kanunniken en stichten de 59ste cisterciënzerabdij, en dat is de abdij van Orval nog steeds.

Paul-Christian GREGOIRE, uit zijn lezing ter gelegenheid van de publicatie “Abbaye d’Orval au fil des siècles”, ed. Serpennois, 2002, in Aurea Vallis et Villare.

De nieuwe abdij en de ruïnes van de oude abdij zijn gelegen op 15 km van Chiny, richting Virton. www.orval.be

Rugzijde van het zegel van Arnold V van Loon met de twee vissen van de eerste dynastie van Chiny.

Sierletter van de graaf van Bar.

De versierde hoofdletter in het “Manuscrit du Roi” stelt de graaf van Bar voor. Dit manuscript uit de 13de eeuw bevat een bloemlezing van meer dan 600 liederen van bekende troubadours en andere minder bekende auteurs. Het liederenboek zou samengesteld zijn door Karel van Anjou. Ondanks de zeer slechte staat is het een der belangrijkste bronnen van de middeleeuwse muziek. Het wordt bewaard in de Bibliothèque Nationale de France en is online te raadplegen via Wikipedia.

Blazoen van de ridders van de hertogen van Bar.

Hier herkent men opnieuw de twee vissen rug aan rug op azuurblauwe achtergrond. Net als bij het wapenschild van de graven van Chiny vindt men de kruisjes terug die kunnen verwijzen naar deelnamen aan de kruistochten.

Wapenschild van de stad Chiny

In dit document (1938) erkent de jonge Belgische staat het wapenschild van de stad Chiny. Het wordt bewaard in het kasteel Château du Faing te Jamoigne, de administratieve zetel van de stad Chiny.

Afbeelding van het verdwenen glasraam in Orval met wapenschild van de graven van Chiny.

Graaf Albert en gravin Agnes werden als eersten van de familie van Chiny in de abdij van Orval begraven. Glasramen met hun wapenschild bevonden zich in de oude kerk, naast die van Margaretha van Lotharingen (overleden in 1349). De glasramen werden verwoest eind 16de eeuw.
De archieven van Luxemburg hebben een document met een tekening uit het jaar 1600. Vermoedelijk is het niet helemaal waarheidsgetrouw, de vissen lijken wel schapenkoppen te hebben.
De transcriptie van de begeleidende Franse tekst vindt u via de Franstalige QR-code.

Jean-Claude DELHEZ, La signification des armoiries du comté de Chiny, Cahier Brunehaut n° 16, p. 8, 2003.

Afbeelding van het verdwenen glasraam in Orval met wapenschild van de graven van Loon en Chiny.

Ook van de tweede dynastie, de graven van Loon en Chiny, was er een glasraam in de abdijkerk van Orval, waarvan nog een tekening bewaard is in de archieven van Luxemburg. De transcriptie van de begeleidende Franse tekst vindt u via de Franstalige QR-code.

Jean-Claude DELHEZ, La signification des armoiries du comté de Chiny, Cahier Brunehaut n° 16, p. 9, 2003.

Mathilde, gravin van Briey, leenvrouwe van Chiny, hertogin van Toscane.

Illustratie uit de archieven van het Vaticaan, met de bekende Mathilde die haar naam gaf aan de fontein van Orval. In haar rechterhand houdt Mathilde de gouden roos, een hoge pauselijke onderscheiding, toegekend door paus Gregorius VII voor haar rol in Canossa (Investituurstrijd). Uit de archieven van Alfred Leroy.

Volgens de legende is de stichting van de abdij van Orval te danken aan de weduwe Mathilde: door onoplettendheid ontglipte haar de trouwring in de lokale bron. Verslagen bad ze tot God en een forel kwam opduiken met haar gouden ring. Toen riep Mathilde: “Het is hier zowaar een Gouden Dal (Val d’Or)” en ze liet er uit dankbaarheid een klooster bouwen. (www.orval.be)

Orval gezien door Michel Laurent.
Enkele foto’s van de ruïnes van de oude cisterciënzerabdij en de hedendaagse abdij.
©Maison du Tourisme du Pays de la Semois, entre Ardenne et Gaume.